Lesendur

Lesendur setjast í stól blaða- og fréttamanna með því að senda spurningu.  Spyr.is birtir svörin og einnig vinsælt efni af veraldarvefnum.

Spurðu spurningar Spurðu spurningar
Sjá yfirlit yfir svör Spyr.is, 19.May.2015 Til baka

Allt að 160% mismunur á meðaltalslaunum starfsstétta

Allt að 160% mismunur á meðaltalslaunum starfsstétta

Nú þegar kjaradeilur og umræður um verkföll standa sem hæst, er erfitt að átta sig á því um hvað verið er að ræða í launabaráttunni. Telja sumir kröfur einstakra stétta ekki eiga rétt á sér á meðan aðrir segja mikilvægt að allir hópar fái hækkun launa sinna. Þá hefur nú verið um það deilt, hvort kaupmáttarútreikningar Hagstofunnar séu að gefa rétta mynd, þar sem ,,kaupmáttarmet” eru metin útfrá heildartölu launa, fyrir skatta.

Spyr.is fékk fyrirspurn um laun, þar sem óskað var eftir því að birtar yrðu einhverjar tölur sem gætu gefið fólki yfirsýn yfir þau laun, sem teljast að meðaltali þau laun sem verið er að tala um, miðað við mismunandi starfsstéttir. Spyr.is, studdist við tölur frá Hagstofunni. Þar má sjá að launamismunur starfsstétta getur numið allt að 160% en hér er aðeins stuðst við þær tölur, sem Hagstofan gefur upp sem meðaltalslaun. Mestur er munurinn á milli verkafólks og stjórnenda. Þar eru karlkynsstjórnendur með um 140% hærri laun en karlkynsverkamenn, að yfirvinnu meðtaldri. Kvenkynsstjórnendur eru með um 160% hærri laun að meðaltali, en verkakonur, að yfirvinnu meðtaldri.

Spyr.is rýndi í nokkrar lykiltölur frá árinu 2014. Tölur eru fengnar frá Hagstofu Íslands.

Meðaltal heildarlauna 535 þúsund krónur á almennum vinnumarkaði, 480 þúsund krónur hjá hinu opinbera.

Dreifing launa, fullvinnandi launamanna árið 2014 sýnir að regluleg heildarlaun að meðaltali eru 535 þúsund krónur hjá launþegum á almennum vinnumarkaði, en 480 þúsund krónur hjá launþegum sem starfa hjá hinu opinbera. Ef aðeins er litið til reglulegra launa, en ekki heildarlauna, er munurinn aðeins meir eða 418 þúsund krónur hjá hinu opinbera en 483 þúsund krónur hjá launþegum á almennum vinnumarkaði.

Mikill munur á milli kynja og starfsstétta.

Þegar verið er að skoða launamismun, má sjá að þar skiptir mestu máli hvort verið er að skoða laun kvenna eða karla og í hvaða stétt viðkomandi er. Lægstu launin fá verkafólk og síðan sölu-, þjónustu- og afgreiðslufólk. Þar eru laun að meðaltali 290 – 332 þúsund sem regluleg laun. Hæstu störfin eru í stjórnendahópi, þar eru þau að meðaltali 828-1008 þúsund krónur á mánuði sem regluleg laun. Þetta þýðir að launamismunur kynjanna, eykst eftir því sem laun viðkomandi eru hærri á mánuði.

Á meðfylgjandi töflu má sjá tölur Hagstofunnar miðað við laun á almennum vinnumarkaði, eftir starfsstétt og kyni. Laun eru gefin upp í þúsundum króna.

 

Hærri laun í Noregi, Danmörku og víðar.

Hjá Hagstofunni er hægt að bera saman laun á milli landa. Laun eru þá reiknuð í Evrum en ekki eru til nýrri samanburðartölur en frá árinu 2010. Samkvæmt þeim samanburði, eru laun í til dæmis Noregi og Danmörku mun hærri en hér á landi og sambærileg á milli Norðmanna og Dana, ólíkt hér. Á vefsíðu Hagstofunnar er hægt að skoða fleiri lönd til samanburðar, sjá HÉR. Meðfylgjandi mynd sýnir launasamanburð á milli nokkurra landa árið 2010. Miðað við 4.500 evrur í meðaltalslaun hjá Norðmönnum og hátt í sambærileg laun hjá Dönum, þýðir þetta að árið 2010 voru meðallaun Norðmanna og Dana á milli 600-700 þúsund krónur á mánuði miðað við gengi Evrunnar í dag. Tekjuskattur er víða hærri en hér þekkist, en á móti kemur að launatengdu gjöldin sem atvinnurekendur greiða hér á landi, er töluvert hærri. Í Danmörku er talað um að launatengd gjöld atvinnurekenda séu um 2%, til viðbótar við orlof og annað sem ekki greiðist með beinum útgjöldum. Á Íslandi er talað um að þessi gjöld séu um 15-16%, fyrir utan orlof og annað sem ekki greiðist með beinum útgjöldum.

Í nýlegri frétt á mbl.is eru nokkur dæmi tilgreind, sem sýna mismun gjalda hjá atvinnurekendum. Þetta eru þá gjöld, sem launþegar sjá ekki á launaseðlum, en leggjast á sem kostnaður fyrirtækja sem greiða laun. Í tiltekinni frétt segir m.a:

Trygg­ing­ar­gjald á þeim svæðum í Norður Nor­egi sem taka á móti mest­um afla og starf­rækja flest­ar vinnsl­ur er frá 0% og upp í 5,1% en á Íslandi greiða öll fyr­ir­tæki 7,49% trygg­ing­ar­gjald.

Greiðslur at­vinnu­rek­enda í líf­eyr­is­sjóði eru mun lægri en á Íslandi. Í Nor­egi er mót­fram­lag frá 2% af laun­um og upp í  4,4%.  Það er breyti­legt eft­ir því hvort starfs­menn eru í stétt­ar­fé­lagi eða ekki en að meðaltali er mót­fram­lagið um 3,5%. Á Íslandi er þetta mót­fram­lag frá 8% upp í 10%. Meðaltalið hjá okk­ur er 9,5%  

Önnur launa­tengd gjöld eru svipuð milli land­anna.


Nýjast


Meira:

Sjรก yfirlit yfir svรถr Arion banki, 31.Jan.2017

Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita dæmi þess að kona látins manns, hefði ekkert vitað um séreignarsparnað mannsins síns sáluga. Arion banki tók að sér að svara þessari fyrirspurn og benti á lög um lífeyrissjóði. Þar... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamtök lífeyrissjóða, 18.Jan.2017

Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta kemur fram í svari frá Landsamtökum lífeyrissjóða við spurningu frá lesanda. Í svarinu segir jafnframt að hafi sjóðfélagi átt séreignarsparnað, fellur hann til erfingja og skiptist á... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamband lífeyrissjóða, 16.Mar.2016

Hvenær má byrja að taka út lífeyri? (Athugið vel hvort sjóðir gefi upp réttar upplýsingar)

Lesandi hafði samband við lífeyrissjóð og spurði hvenær hægt væri að byrja að taka út lífeyrisgreiðslur. Hann fékk þau svör að það væri við 65 ára aldurinn. Viðkomandi skoðaði síðan samþykktirnar hjá tilteknum lífeyrissjóði og sá að þar stendur að sjóðsfélagar mega byrja lífeyristöku 62 ára... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 07.Sep.2015

Mega lífeyrissjóðir starfrækja banka eða sparisjóð?

Um starfsemi lífeyrissjóða er hægt að lesa í lögum. Lögin mæla fyrir um hve mikil réttindi sjóðunum ber að lágmarki að veita fyrir greidd iðgjöld og hvernig sjóðunum er heimilt að fjárfesta.  Hér veltir lesandi fyrir sér hvort að lífeyrissjóðir mega starfsrækja banka eða sparisjóð.... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 10.Jun.2015

Stjórnarmenn í lífeyrissjóðum í 6-16 ár, karlmenn lengur en konur

Í svörum lífeyrissjóðanna má sjá að þeir sem hafa setið hvað lengst í stjórnum sjóðanna, hafa setið í stjórn í 6-16 ár. Þannig hefur Þorbjörn Guðmundsson setið í stjórn Sameinaða lífeyrissjóðsins frá árinu 1999. Í stjórn LSR hefur  Gunnar Björnsson setið frá árinu 2000. Konráð Alfreðsson og... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Spyr.is, 18.May.2015

Hver er bakgrunnur stjórnarmanna lífeyrissjóða? ,,Google" virkar best

Það er alls ekki svo, að almenningur geti með einföldum hætti áttað sig á því hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og hverjir ekki. Upplýsingagjöf lífeyrissjóðanna er í öllum tilfellum til staðar, en deila má um það hversu mikið upplýsingagildi uppgefnar upplýsingar hafa. Þannig er það... Meira

Svör


Nýjast

Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira


Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta... Meira


Fasteigna- og húseigendamál: Hvað þarftu vita?

Það er að mörgu að huga við fasteignakaup en eins hafa lesendur Spyr.is verið iðnir við að senda inn spurningar... Meira


Erfðamálin: Spurt og svarað

Margar fyrirspurnir hafa borist Spyr.is um erfðamál og má sjá helstu svargreinar með því að smella á síðu... Meira


Skerðing örorkubóta í kjölfar fráfalls maka

Allar tekjur hafa áhrif á útreikning greiðslna vegna örorkulífeyris segir í svari frá Tryggingastofnun við... Meira


Draumráðning: Snjóflóð

Konu dreymdi að hún heyrir miklar drunur fyrir utan húsið hjá sér. Sér hún þá hvarþað kemur snjóflóð niður... Meira


Draumráðning: Peningar

Dreymdandann dreymdi að hann væri að tína upp 100 kr. mynt úr frostkrapa og þurfti að sparka upp frostkrapa til... Meira


Skerðast örorkubætur við fenginn arf?

Lesandi velti því fyrir sér hvort örorkubætur myndu skerðast, ef einstaklingur fær fasteign í arf, sem síðan er... Meira


Draumráðning: Ræktin

Konu dreymdi að hún fór í ræktina með vinkonu sinni. Vinkonunni gekk mjög vel að æfa en dreymandinn átti í... Meira


Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira