Lesendur

Lesendur setjast í stól blaða- og fréttamanna með því að senda spurningu.  Spyr.is birtir svörin og einnig vinsælt efni af veraldarvefnum.

Spurðu spurningar Spurðu spurningar
Sjá yfirlit yfir svör Seðlabanki Íslands, 21.May.2015 Til baka

,,Afborgunarlaus lán" vinsæl í Danmörku og Svíþjóð

Kaupmannahöfn í Danmörku

Kaupmannahöfn í Danmörku

Frá aldamótum hefur skuldastaða heimila í Danmörku, Svíþjóð og Noregi aukist jafnt og þétt. Skýringin á því er að hluta til tegund húsnæðislána, sem nú eru orðin um 60-70% allra húsnæðislána í Danmörku og Svíþjóð. Lánin eru svokölluð ,,afborgunarlaus" lán og má sjá nánari lýsingu á þeim í meðfylgjandi svari Seðlabankans.  Það sem skilur þó að samanburð skulda íslenskra heimila og skuldir heimila í nágrannalöndum, eru íslensku verðtryggðu lánin. Á blaðamannafundi sem Seðlabanki Íslands (SÍ) stóð að fyrir stuttu, kom fram að ,,nettóstaða aðila undir fertugu verri heldur en hún var 1997.” Þá sagði greiningasérfræðingur SÍ í fréttum RÚV að ,,fólk á aldrinum 35-55 ára með börn er með mjög háa vaxtabyrði og er að borga hækkandi vexti eftir aldri, sem er mjög undarlegt.” Lesandi óskaði eftir nánari skýringar frá SÍ um þessar fréttir, sem og samanburð við skuldir heimila í nágrannalöndum. Í svari SÍ segir meðal annars að vaxtarbyrði aldurshópsins 35-55 ára, muni að öllum líkindum fara lækkandi með tímanum og að þetta sé sá hópur sem síðar muni mögulega getað minnkað við sig um húsnæði og þarmeð lækkað skuldsetningu sína.

 
Lesandi spyr:
Fjölmiðlar sögðu frá blaðamannafundi Seðlabankans í vikunni þar sem skuldastaða heimilanna var yfirfarin. Þótt það komi fram í fréttum að skuldir heimila hafi lækkað í heild sinni er erfitt að átta sig á því hvað Seðlabankinn var í rauninni að segja þegar það kemur að skuldastöðu heimilanna í raun.
 
Í frétt á RÚV segir: „Og nú er staðan þannig að nettóeignastaða aðila undir fertugu er verri heldur en hún var 1997, ennþá,“ segir Sigríður. Í fréttum Stöðvar 2 var hins vegar að heyra að allt væri á blússandi góðu róli, sjá hér 
 
Getur spyr.is sent fyrirspurn til Seðlabankans og óskað eftir svörum sem gætu nýst almenningi þar sem spurt væri: Hvert er meðaltal skulda pr heimila/eiginfjárstaða á Íslandi og hvernig mælist það meðaltal í samanburði við nágrannalöndin? 
 
Er SÍ að sjá mun á samsetningu skulda á Íslandi í samanburði við nágrannalöndin? 
 
Í frétt RÚV segir einnig: „Við sjáum ennþá ummerki fjármálaáfallsins, og þá viljum við fyrst og fremst benda á að það virðist vera sem fólk á aldrinum 35-55 ára með börn er með mjög háa vaxtabyrði og er að borga hækkandi vexti eftir aldri, sem er mjög undarlegt í raun,“ segir Sigríður Benediktsdóttir.
 
Hvað má fólk sem telst í þessum hópi sjá fyrir sér um næstu ár eða áratugi í þessum efnum?
 
Er Seðlabankinn að sjá fyrir sér að þessi hópur muni áfram búa við að borga hækkandi vexti vegna þess að fjárfesting á heimili fór fram árin fyrir hrun?   
Stefán Jóhann Stefánsson, ritstjóri á skrifstofu bankastjóra SÍ, tók að sér að svara fyrirspurninni.

Stefán:

Spurningarnar, sem við göngum út frá, voru á þessa lund:
 
1)      Hvert er meðaltal skulda pr heimila/eiginfjárstaða á Íslandi og hvernig mælist það meðaltal í samanburði við nágrannalöndin?
 
2)      Er SÍ að sjá mun á samsetningu skulda á Íslandi í samanburði við nágrannalöndin?
 
3)      Í frétt RÚV segir einnig: „Við sjáum ennþá ummerki fjármálaáfallsins, og þá viljum við fyrst og fremst benda á að það virðist vera sem fólk á aldrinum 35-55 ára með börn er með mjög háa vaxtabyrði og er að borga hækkandi vexti eftir aldri, sem er mjög undarlegt í raun,“ segir Sigríður Benediktsdóttir. Hvað má fólk sem telst í þessum hópi sjá fyrir sér um næstu ár eða áratugi í þessum efnum? Er Seðlabankinn að sjá fyrir sér að þessi hópur muni áfram búa við að borga hækkandi vexti vegna þess að fjárfesting á heimili fór fram árin fyrir hrun?
 
Svör Seðlabankans:
 
1)      Næstu tvær myndir sýna eignir og skuldir heimila á Norðurlöndum. Fyrri myndina má finna samkvæmt tengli hér að neðan en síðari myndin er úr Fjármálastöðugleika 2015-1. Hér er um meðalgildi að ræða og sýna eigna- og skuldastöðu heimila í hlutfalli við ráðstöfunartekjur. 

 
 
      
 
2. Samsetning skulda heimila á Íslandi er önnur en á Norðurlöndunum að því leyti að aðeins íslensk heimili eru með verðtryggð lán. Skuldsetning heimila í Danmörku, Noregi og Svíþjóð hefur aukist verulega frá aldamótum sem að hluta til má rekja til húsnæðislána þar sem lántaki greiðir aðeins vexti og þar með aldrei af höfuðstól lánsins.
 
Lán með slíkum lánaskilmálum eru t.d. orðin um 60% og 70% af öllum húsnæðislánum í Danmörku og Svíþjóð. Sjá t.d. „Box 3 Sweden’s Housing Market and Financial Vulnerabilities (Concluded)“ skv. eftirfarandi skýrslu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins   
 
3)      Vaxtabyrðin mun væntanlega fara lækkandi með tímanum þegar höfuðstólsgreiðslur fara fram úr greiðslum á vöxtum og verðbótum. Einnig er líklegt að þær fjölskyldur sem vísað er í geti geti minnkað við sig húsnæði síðar og þar með lækkað skuldsetningu og greiðslubyrði.
Spyr.is óskaði eftir nánari skýringum á þeim lánum sem nú eru orðin svona vinsæl í Danmörku og Svíþjóð og hvort það væri þá þannig að lántakendur greiða aldrei af höfuðstól, eða hvort lántakendur færu að greiða af höfuðstól eftir ákveðinn tíma eins og skýringarmynd fyrir Danmörku gefur til kynna. Stefán sagði ,,afborgunarlausu" lánin í Danmörku og Svíþjóð ekki alveg eins að þessu leyti:
 

Varðandi þessi tilteknu lán þá greiða lántakendur ekki af höfuðstól fyrstu 10 árin í Danmörku. Í Svíþjóð voru sambærilegar reglur ekki settar þegar byrjað var að bjóða upp á afborgunarlaus lán.

Seðlabanki og fjármálaeftirlit Svíþjóðar hafa hins vegar greint frá því að mikilvægt sé að settar séu reglur sem skylda lántakendur nýrra húsnæðislána til að greiða af höfuðstól lána ef veðhlutfall er yfir tilteknum mörkum.

Slíkar reglur áttu að taka gildi eftir nokkra mánuði en gildistöku hefur verið frestað vegna lagaóvissu sem eyða þarf áður en hægt er að setja slíkar reglur.    


Nýjast


Meira:

Sjรก yfirlit yfir svรถr Arion banki, 31.Jan.2017

Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita dæmi þess að kona látins manns, hefði ekkert vitað um séreignarsparnað mannsins síns sáluga. Arion banki tók að sér að svara þessari fyrirspurn og benti á lög um lífeyrissjóði. Þar... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamtök lífeyrissjóða, 18.Jan.2017

Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta kemur fram í svari frá Landsamtökum lífeyrissjóða við spurningu frá lesanda. Í svarinu segir jafnframt að hafi sjóðfélagi átt séreignarsparnað, fellur hann til erfingja og skiptist á... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamband lífeyrissjóða, 16.Mar.2016

Hvenær má byrja að taka út lífeyri? (Athugið vel hvort sjóðir gefi upp réttar upplýsingar)

Lesandi hafði samband við lífeyrissjóð og spurði hvenær hægt væri að byrja að taka út lífeyrisgreiðslur. Hann fékk þau svör að það væri við 65 ára aldurinn. Viðkomandi skoðaði síðan samþykktirnar hjá tilteknum lífeyrissjóði og sá að þar stendur að sjóðsfélagar mega byrja lífeyristöku 62 ára... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 07.Sep.2015

Mega lífeyrissjóðir starfrækja banka eða sparisjóð?

Um starfsemi lífeyrissjóða er hægt að lesa í lögum. Lögin mæla fyrir um hve mikil réttindi sjóðunum ber að lágmarki að veita fyrir greidd iðgjöld og hvernig sjóðunum er heimilt að fjárfesta.  Hér veltir lesandi fyrir sér hvort að lífeyrissjóðir mega starfsrækja banka eða sparisjóð.... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 10.Jun.2015

Stjórnarmenn í lífeyrissjóðum í 6-16 ár, karlmenn lengur en konur

Í svörum lífeyrissjóðanna má sjá að þeir sem hafa setið hvað lengst í stjórnum sjóðanna, hafa setið í stjórn í 6-16 ár. Þannig hefur Þorbjörn Guðmundsson setið í stjórn Sameinaða lífeyrissjóðsins frá árinu 1999. Í stjórn LSR hefur  Gunnar Björnsson setið frá árinu 2000. Konráð Alfreðsson og... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Spyr.is, 18.May.2015

Hver er bakgrunnur stjórnarmanna lífeyrissjóða? ,,Google" virkar best

Það er alls ekki svo, að almenningur geti með einföldum hætti áttað sig á því hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og hverjir ekki. Upplýsingagjöf lífeyrissjóðanna er í öllum tilfellum til staðar, en deila má um það hversu mikið upplýsingagildi uppgefnar upplýsingar hafa. Þannig er það... Meira

Svör


Nýjast

Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira


Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta... Meira


Fasteigna- og húseigendamál: Hvað þarftu vita?

Það er að mörgu að huga við fasteignakaup en eins hafa lesendur Spyr.is verið iðnir við að senda inn spurningar... Meira


Erfðamálin: Spurt og svarað

Margar fyrirspurnir hafa borist Spyr.is um erfðamál og má sjá helstu svargreinar með því að smella á síðu... Meira


Skerðing örorkubóta í kjölfar fráfalls maka

Allar tekjur hafa áhrif á útreikning greiðslna vegna örorkulífeyris segir í svari frá Tryggingastofnun við... Meira


Draumráðning: Snjóflóð

Konu dreymdi að hún heyrir miklar drunur fyrir utan húsið hjá sér. Sér hún þá hvarþað kemur snjóflóð niður... Meira


Draumráðning: Peningar

Dreymdandann dreymdi að hann væri að tína upp 100 kr. mynt úr frostkrapa og þurfti að sparka upp frostkrapa til... Meira


Skerðast örorkubætur við fenginn arf?

Lesandi velti því fyrir sér hvort örorkubætur myndu skerðast, ef einstaklingur fær fasteign í arf, sem síðan er... Meira


Draumráðning: Ræktin

Konu dreymdi að hún fór í ræktina með vinkonu sinni. Vinkonunni gekk mjög vel að æfa en dreymandinn átti í... Meira


Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira