Lesendur

Lesendur setjast í stól blaða- og fréttamanna með því að senda spurningu.  Spyr.is birtir svörin og einnig vinsælt efni af veraldarvefnum.

Spurðu spurningar Spurðu spurningar
Sjá yfirlit yfir svör Innanríkisráðuneytið, 13.Mar.2016 Til baka

Hvað getur þú gert ef þú telur hið opinbera brjóta á rétti þínum?

Hvað er til ráða ef hið opinbera brýtur á rétti þínum?

Hvað er til ráða ef hið opinbera brýtur á rétti þínum?

Samkvæmt lögum, ber að fullnusta refsingu þegar eftir að dómur berst, en þetta er langt frá því að vera veruleikinn á Íslandi og hefur verið svo um nokkra hríð. Hér veltir lesandi því fyrir sér, hvort ríkið geti verið skaðabótaskylt ef einstaklingur er látinn bíða of lengi eftir afplánun. Þá veltir lesandi einnig fyrir sér hver ber ábyrgð á því þegar hið opinbera fer ekki eftir lögum, eins og auðvelt er að sýna fram á í þessu tilfelli. Innanríkisráðuneytið svaraði þessari fyrirspurn árið 2013 og stendur svarið fyrir ýmsum sambærilegum fyrirspurnum sem eftir þann tíma eftir borist. Aðalmálið er þetta: Í sumum tilfellum, geta einstaklingar með einföldum hætti bent á að ríkið er ekki að standa við lagabókstafinn eins og hann stendur. Þetta þýðir í rauninni að einstaklingur getur litið svo á að ríkið sé að brjóta á rétti einstaklinga. Komi sú staða upp, getur einstaklingur farið í mál við ríkið og óskað eftir því að málskostnaður falli undir ,,gjafsókn.” Það þýðir að ríkinu ber að greiða allan kostnað viðkomandi.

 

Lesandi spyr:

Samkvæmt 10. grein laga um fullnustu refsinga skal fullnusta óskilorðsbundna refsingu þegar eftir að dómur berst fangelsismálastofnun. Þessu hefur ekki verið fylgt eftir og hafa m.a. upplýsingar frá fangelsismálastjóra á spyr.is sýnt að biðin eftir að afplánun hefst getur varað í mjög langan tíma, jafnvel einhver ár.

Spurt er: Hver ber ábyrgð á því þegar hið opinbera fer ekki eftir lögum sbr. það að einstaklingar sem fá á sig dóma geta ekki hafið afplánun um leið og dómur berst, sjá 10. grein laga?

Er eina leiðin fyrir einstaklinga hér að fara með málið fyrir Mannréttindadómstól Evrópu til að láta skera úr um hvort þetta sé ekki sannarlegt brot af hálfu hins opinbera eða ekki?

Gætu aðilar sem bíða þurfa afplánunar í langan tíma eftir að dómur fellur, farið fram á skaðabætur á þeim forsendum að þeir geta ekki hafið afplánun á þeim tíma sem lög kveða á um?

Spyr.is leitaði til Innanríkisráðuneytisins og sendi Jóhannes Tómasson, upplýsingafulltrúi ráðuneytisins, eftirfarandi svar. Þó er bent á að áðurbirt svör á Spyr.is, hafa upplýst að skýring á biðlista afplánunar er plássleysi í fangelsum.

Ráðuneytið:

Ráðuneytið telur sig ekki geta svarað því hvort einstaklingar geti farið fram á skaðabætur sökum þess að afplánun hefst ekki eins og 10.gr. laga segir til um, en bendir á að einstaklingar sem telja að hið opinbera sé að brjóta á rétti þeirra þyrftu að leita aðstoðar lögmanna, sem einnig geta leiðbeint fólki um ,,gjafsóknir.“ 

Til frekari skýringar eru birtar upplýsingar af vef ráðuneytisins á því hvað er ,,gjafsókn.“

Innanríkisráðuneytið:

Leitast er við að boða menn til fullnustu refsinga svo fljótt sem unnt er.

Því miður er biðtími þeirra eftir að hefja fullnustu refsinga óæskilega langur og skýrist það fyrst og fremst af skorti á fangarýmum.

Fangelsisyfirvöld eru meðvituð um þessa stöðu og hefur fjármálakreppan vissulega haft sín áhrif. Vonir standa til þess að biðtíminn styttist með tilkomu nýs fangelsis. Þá hafa fangelsisyfirvöldum verið veittar heimildir til að bjóða föngum samfélagsþjónustu í ákveðnum tilvikum.

Á vef Fangelsismálastofnunar má sjá fjölda dómþola á boðunarlista í lok hvers árs árin 1989-2011.

Á súluritinu sést að fjöldi einstaklinga á boðunarlista sveiflast mjög. Árin 1995-1996 var boðunarlistinn langur. Þá var gripið til úrræða til að fækka á boðunarlistanum.

Nýtt hús var tekið í notkun á Litla-Hrauni árið 1997 og samfélagsþjónusta hófst árið 1995.

Ráðuneytið getur ekki farið út í þær vangaveltur hvort skaðabótaskylda skapist eða ekki en þar verða aðrir að skera úr um.

Ef fólk telur á sér brotið í þessu efni, t.d. þannig að það telji varða skaðabótum, þá verður að leita aðstoðar lögmanns sem skoðar málið og eftir atvikum beinir kröfum að ríkinu. Ríkislögmaður fer með fyrirsvar fyrir ríkið.

Lögmaður á einnig að geta leiðbeint um gjafsókn.

Til frekari upplýsinga, birtir Spyr.is eftirfarandi úrdrátt sem skýrir út, hvað ,,Gjafsókn" er.

Hvað er gjafsókn?

Gjafsókn er notað bæði um gjafsókn og gjafvörn. Gjafsókn er veitt vegna mála sem rekin eru fyrir íslenskum dómstólum. Þannig verður gjafsókn ekki veitt vegna mála sem rekin eru fyrir stjórnvöldum eða erlendum dómstólum. Gjafsókn er aðeins veitt einstaklingum en ekki lögaðilum, s.s. fyrirtækjum eða félögum. Hver sá einstaklingur sem getur átt aðild að dómsmáli hér á landi, án tillits til ríkisborgararéttar, getur átt rétt til gjafsóknar. Gjafsókn verður ekki veitt eftir að dómur hefur verði kveðinn upp.

Gjafsókn skuldbindur ríkið til að greiða þann málskostnað sem gjafsóknarhafi hefur sjálfur af máli, þ.e. þóknun lögmanns o.fl. Gjafsókn má þó takmarka þannig að hún nái aðeins til tiltekinna þátta málskostnaðar eða geti hæst numið tiltekinni fjárhæð. Þóknun lögmanns gjafsóknarhafa fyrir flutning máls skal ákveðin í dómi eða úrskurði.

Ríkið verður því ekki skuldbundið til að greiða þá þóknun sem málflytjandi gjafsóknarhafa kann að áskilja sér heldur aðeins þá fjárhæð sem dómari ákveður handa honum. Gjafsóknarhafa eða lögmanni hans ber að snúa sér til innanríkisráðuneytisins vegna uppgjörs tildæmdrar málflutningsþóknunar og útlagðs kostnaðar.

Gjafsóknarhafi er undanþeginn öllum greiðslum í ríkissjóð vegna þess máls sem gjafsókn tekur til, þar á meðal greiðslum fyrir opinber vottorð og önnur gögn sem verða lögð fram í máli. Gjafsókn nær einnig til kostnaðar af fullnustu réttinda gjafsóknarhafa með aðför og nauðungarsölu, nema annað sé tekið fram í gjafsóknarleyfinu. Gjafsókn breytir engu um að gjafsóknarhafa verði sjálfum gert að greiða gagnaðila sínum málskostnað.         

 

Fyrst birt 04.06.2013 


Nýjast


Meira:

Sjรก yfirlit yfir svรถr Arion banki, 31.Jan.2017

Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita dæmi þess að kona látins manns, hefði ekkert vitað um séreignarsparnað mannsins síns sáluga. Arion banki tók að sér að svara þessari fyrirspurn og benti á lög um lífeyrissjóði. Þar... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamtök lífeyrissjóða, 18.Jan.2017

Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta kemur fram í svari frá Landsamtökum lífeyrissjóða við spurningu frá lesanda. Í svarinu segir jafnframt að hafi sjóðfélagi átt séreignarsparnað, fellur hann til erfingja og skiptist á... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamband lífeyrissjóða, 16.Mar.2016

Hvenær má byrja að taka út lífeyri? (Athugið vel hvort sjóðir gefi upp réttar upplýsingar)

Lesandi hafði samband við lífeyrissjóð og spurði hvenær hægt væri að byrja að taka út lífeyrisgreiðslur. Hann fékk þau svör að það væri við 65 ára aldurinn. Viðkomandi skoðaði síðan samþykktirnar hjá tilteknum lífeyrissjóði og sá að þar stendur að sjóðsfélagar mega byrja lífeyristöku 62 ára... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 07.Sep.2015

Mega lífeyrissjóðir starfrækja banka eða sparisjóð?

Um starfsemi lífeyrissjóða er hægt að lesa í lögum. Lögin mæla fyrir um hve mikil réttindi sjóðunum ber að lágmarki að veita fyrir greidd iðgjöld og hvernig sjóðunum er heimilt að fjárfesta.  Hér veltir lesandi fyrir sér hvort að lífeyrissjóðir mega starfsrækja banka eða sparisjóð.... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 10.Jun.2015

Stjórnarmenn í lífeyrissjóðum í 6-16 ár, karlmenn lengur en konur

Í svörum lífeyrissjóðanna má sjá að þeir sem hafa setið hvað lengst í stjórnum sjóðanna, hafa setið í stjórn í 6-16 ár. Þannig hefur Þorbjörn Guðmundsson setið í stjórn Sameinaða lífeyrissjóðsins frá árinu 1999. Í stjórn LSR hefur  Gunnar Björnsson setið frá árinu 2000. Konráð Alfreðsson og... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Spyr.is, 18.May.2015

Hver er bakgrunnur stjórnarmanna lífeyrissjóða? ,,Google" virkar best

Það er alls ekki svo, að almenningur geti með einföldum hætti áttað sig á því hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og hverjir ekki. Upplýsingagjöf lífeyrissjóðanna er í öllum tilfellum til staðar, en deila má um það hversu mikið upplýsingagildi uppgefnar upplýsingar hafa. Þannig er það... Meira

Svör


Nýjast

Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira


Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta... Meira


Fasteigna- og húseigendamál: Hvað þarftu vita?

Það er að mörgu að huga við fasteignakaup en eins hafa lesendur Spyr.is verið iðnir við að senda inn spurningar... Meira


Erfðamálin: Spurt og svarað

Margar fyrirspurnir hafa borist Spyr.is um erfðamál og má sjá helstu svargreinar með því að smella á síðu... Meira


Skerðing örorkubóta í kjölfar fráfalls maka

Allar tekjur hafa áhrif á útreikning greiðslna vegna örorkulífeyris segir í svari frá Tryggingastofnun við... Meira


Draumráðning: Snjóflóð

Konu dreymdi að hún heyrir miklar drunur fyrir utan húsið hjá sér. Sér hún þá hvarþað kemur snjóflóð niður... Meira


Draumráðning: Peningar

Dreymdandann dreymdi að hann væri að tína upp 100 kr. mynt úr frostkrapa og þurfti að sparka upp frostkrapa til... Meira


Skerðast örorkubætur við fenginn arf?

Lesandi velti því fyrir sér hvort örorkubætur myndu skerðast, ef einstaklingur fær fasteign í arf, sem síðan er... Meira


Draumráðning: Ræktin

Konu dreymdi að hún fór í ræktina með vinkonu sinni. Vinkonunni gekk mjög vel að æfa en dreymandinn átti í... Meira


Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira