Lesendur

Lesendur setjast í stól blaða- og fréttamanna með því að senda spurningu.  Spyr.is birtir svörin og einnig vinsælt efni af veraldarvefnum.

Spurðu spurningar Spurðu spurningar
Sjá yfirlit yfir svör Spyr.is, 21.Jan.2016 Til baka

Uppreist æru hreinsar ekki sakarvottorð

Uppreist æru hreinsar ekki sakarvottorð

Í kjölfar frétta um að fyrrum lögmaður, Atli Helgason, sem dæmdur var í sextán ára fangelsi fyrir manndráp, hafi fengið uppreist æru, sendi lesandi inn fyrirspurn og spurði: Hvernig fær maður uppreist æru? Jú, svarið liggur í lögunum, því samkvæmt íslenskum lögum er eitthvað til sem heitir ,,uppreist æru.” Uppreist æra þýðir þó ekki að viðkomandi verði með hreint sakarvottorð, en á það bætist þó ný færsla þar sem fram kemur að viðkomandi hafi fengið uppreist æru. Innanríkisráðuneytið veitir uppreist æru, en til þess að fá hana, þarf að leggja inn umsókn.

 

Lesandi spyr:

Hver veitir uppreist æru?

Svar við ofangreindri spurningu er Innanríkisráðuneytið og forseti Íslands og á vefsíðu  ráðuneytisins má finna ýmsar upplýsingar hvað þetta varðar. Spyr.is tók saman nokkur atriði.

Ef dómur er vægur: Uppreist æru sjálfvirk 5 árum eftir að refsing er úttekin.

Samkvæmt 84. gr. almennra hegningarlaga öðlast maður öll réttindi sem fást með uppreist æru sjálfkrafa að liðnum 5 árum frá því að refsing er að fullu úttekin, fyrnd eða uppgefin, ef hann hefur aðeins einu sinni hlotið dóm sem hefur skerðingu borgararéttinda í för með sér og refsingin fer ekki fram úr eins árs fangelsi. Ákvæðið setur það skilyrði að um fyrsta brot sé að ræða, refsingin sé frá fjögurra mánaða fangelsi til 12 mánaða fangelsi, 5 ár séu liðin frá því að refsingin var afplánuð að fullu, fyrnd eða uppgefin og að viðkomandi hafi ekki sætt ákæru sem þyngri refsing liggur við en sektir á þessum 5 árum. Þannig kemur umferðarlagasekt ekki í veg fyrir að viðkomandi fái sjálfkrafa uppreist æru. Engra aðgerða er þörf til að öðlast uppreist æru skv. þessu ákvæði. Litið er svo á að viðkomandi njóti fullra réttinda sjálfkrafa ef skilyrði ákvæðisins eru uppfyllt.

Forsetinn getur veitt uppreist æru.

Samkvæmt 2. mgr. 85. gr. almennra hegningarlaga getur forsetinn að liðnum 5 árum frá því að refsing var að fullu úttekin, fyrnd eða uppgefin, veitt manni uppreist æru, sem ekki fellur undir skilyrði 84. gr. sömu laga, enda færi umsækjandi sönnur, sem metnar séu gildar , á það, að hegðun hans hafi verið góð umrædd 5 ár. Í 3. mgr. 85. gr sömu laga kemur fram að þegar sérstaklega stendur á, megi veita uppreist æru að 2 árum liðnum, að uppfylltum skilyrðum 1. mgr. 85. gr. sömu laga, þó að refsitími sé lengri en 1 árs fangelsi.

Innanríkisráðuneytið veitir uppreist æru.

Sótt er um uppreist æru til innanríkisráðuneytisins. Ósk um uppreist æru þarf að vera skrifleg. Koma þarf fram nafn, kennitala og heimilisfang. Vottorð um góða hegðun þarf að fylgja með frá tveimur valinkunnum einstaklingum, t.d. frá vinnuveitanda. 

Sakarvottorð hreinsast ekki.

Sakavottorð hreinsast ekki við uppreist æru, aðeins bætist við ný færsla á sakavottorðið þar sem fram kemur að  viðkomandi hafi fengið uppreist æru. Sjá upplýsingar um sakavottorð.

Uppreist æru er ekki sama og náðun. Aðeins er verið að veita borgararéttindi, t.d. rétt til að bjóða sig fram til Alþingis.

Uppreist æru rýfur ekki ítrekunaráhrif dóma.

Óflekkaðs mannorðs krafist í starfi.

Mörg störf krefjast þess að viðkomandi starfsmaður teljist með ,,óflekkað mannorð.”

Víða í lögum er gerð krafa um óflekkað mannorð til að geta gegnt hinum ýmsu embættum eða störfum. Til dæmis er óflekkað mannorð kjörgengisskilyrði við alþingiskosningar. Samkvæmt 29. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33 frá 17. júní 1944 getur forsetinn veitt þeim, sem ekki hefur óflekkað mannorð, uppreist æru og nýtur hann þá sömu réttinda og þeir sem hafa óflekkað mannorð.

Önnur störf eru til dæmis stjórnarmenn fyrirtækja í eigu ríkisins (RÚV ohf, Landsvirkjun o.fl.), stjórnarmenn og forstöðumenn ýmissa stofnana (t.d. Fjármálaeftirlitið, Ríkissaksóknari) og fleiri.

Er svarið þitt rætt í sjónvarpinu? Fylgstu með Spyrþættinum ,,Ég bara spyr" á Hringbraut á miðvikudagskvöldum kl.21.30 og kl.23.30. Þátturinn er endursýndur á Hringbraut um helgar. Þá eru fasteignamálin einnig rædd í þættinum Afsal, sem sýndur er á Hringbraut á fimmtudagskvöldum kl.21.00. Báðir þættir eru í umsjón Rakelar Sveinsdóttur, framkvæmdastjóra Spyr.is.

 


Nýjast


Meira:

Sjรก yfirlit yfir svรถr Arion banki, 31.Jan.2017

Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita dæmi þess að kona látins manns, hefði ekkert vitað um séreignarsparnað mannsins síns sáluga. Arion banki tók að sér að svara þessari fyrirspurn og benti á lög um lífeyrissjóði. Þar... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamtök lífeyrissjóða, 18.Jan.2017

Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta kemur fram í svari frá Landsamtökum lífeyrissjóða við spurningu frá lesanda. Í svarinu segir jafnframt að hafi sjóðfélagi átt séreignarsparnað, fellur hann til erfingja og skiptist á... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamband lífeyrissjóða, 16.Mar.2016

Hvenær má byrja að taka út lífeyri? (Athugið vel hvort sjóðir gefi upp réttar upplýsingar)

Lesandi hafði samband við lífeyrissjóð og spurði hvenær hægt væri að byrja að taka út lífeyrisgreiðslur. Hann fékk þau svör að það væri við 65 ára aldurinn. Viðkomandi skoðaði síðan samþykktirnar hjá tilteknum lífeyrissjóði og sá að þar stendur að sjóðsfélagar mega byrja lífeyristöku 62 ára... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 07.Sep.2015

Mega lífeyrissjóðir starfrækja banka eða sparisjóð?

Um starfsemi lífeyrissjóða er hægt að lesa í lögum. Lögin mæla fyrir um hve mikil réttindi sjóðunum ber að lágmarki að veita fyrir greidd iðgjöld og hvernig sjóðunum er heimilt að fjárfesta.  Hér veltir lesandi fyrir sér hvort að lífeyrissjóðir mega starfsrækja banka eða sparisjóð.... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 10.Jun.2015

Stjórnarmenn í lífeyrissjóðum í 6-16 ár, karlmenn lengur en konur

Í svörum lífeyrissjóðanna má sjá að þeir sem hafa setið hvað lengst í stjórnum sjóðanna, hafa setið í stjórn í 6-16 ár. Þannig hefur Þorbjörn Guðmundsson setið í stjórn Sameinaða lífeyrissjóðsins frá árinu 1999. Í stjórn LSR hefur  Gunnar Björnsson setið frá árinu 2000. Konráð Alfreðsson og... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Spyr.is, 18.May.2015

Hver er bakgrunnur stjórnarmanna lífeyrissjóða? ,,Google" virkar best

Það er alls ekki svo, að almenningur geti með einföldum hætti áttað sig á því hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og hverjir ekki. Upplýsingagjöf lífeyrissjóðanna er í öllum tilfellum til staðar, en deila má um það hversu mikið upplýsingagildi uppgefnar upplýsingar hafa. Þannig er það... Meira

Svör


Nýjast

Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira


Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta... Meira


Fasteigna- og húseigendamál: Hvað þarftu vita?

Það er að mörgu að huga við fasteignakaup en eins hafa lesendur Spyr.is verið iðnir við að senda inn spurningar... Meira


Erfðamálin: Spurt og svarað

Margar fyrirspurnir hafa borist Spyr.is um erfðamál og má sjá helstu svargreinar með því að smella á síðu... Meira


Skerðing örorkubóta í kjölfar fráfalls maka

Allar tekjur hafa áhrif á útreikning greiðslna vegna örorkulífeyris segir í svari frá Tryggingastofnun við... Meira


Draumráðning: Snjóflóð

Konu dreymdi að hún heyrir miklar drunur fyrir utan húsið hjá sér. Sér hún þá hvarþað kemur snjóflóð niður... Meira


Draumráðning: Peningar

Dreymdandann dreymdi að hann væri að tína upp 100 kr. mynt úr frostkrapa og þurfti að sparka upp frostkrapa til... Meira


Skerðast örorkubætur við fenginn arf?

Lesandi velti því fyrir sér hvort örorkubætur myndu skerðast, ef einstaklingur fær fasteign í arf, sem síðan er... Meira


Draumráðning: Ræktin

Konu dreymdi að hún fór í ræktina með vinkonu sinni. Vinkonunni gekk mjög vel að æfa en dreymandinn átti í... Meira


Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira