Lesendur

Lesendur setjast í stól blaða- og fréttamanna með því að senda spurningu.  Spyr.is birtir svörin og einnig vinsælt efni af veraldarvefnum.

Spurðu spurningar Spurðu spurningar
Veraldarvefurinn, 07.Jan.2015 Til baka

Ekki segja þetta við foreldra barna með ADHD: 10 dæmi

Ekki segja þetta við foreldra barna með ADHD: 10 dæmi

Hvernig fyndist ykkur ef annað fólk talaði eins og það hefði meira vit á ykkar börnum en þið sjálf? Eða ef annað fólk vissi bara miklu betur en þið eða læknar, hvernig ætti að meðhöndla einhvern sjúkdóm eða kvilla sem hrjáir ykkur? Dettur ykkur til dæmis í hug að skipta ykkur af lyfjameðferðum fólks með hjartasjúkdóma, of háan blóðþrýsting eða kólesteról sem er ekkert endilega það ákjósanlegasta?

Nei, okkur dettur bara yfir höfuð ekki í hug að þykjast hafa vit á þessu öllu og hér erum við þá auðvitað að vísa í fólk sem ekki er með læknisfræðilega menntun eða aðrir sérfræðingar á sviði heilbrigðismála.

Samt er það staðreynd að foreldrar barna með ADHD þurfa oft að hlusta á ótrúlegustu yfirlýsingar fólks um þeirra eigin börn.

Tökum 10 dæmi:

1. Blessuð verið þið. Það að vera utan við sig er bara eðlilegt í dag, ég meina, hver er ekki utan við sig nú til dags?

Börn með ADHD eru ekki með einhvern ,,on/off” takka. ADHD gerir þeim oft mjög erfitt fyrir, til dæmis er þeirra eigið ímyndunarafl svo mikið að það getur truflað þau verulega við eitthvað sem þau eru að reyna að gera. Til dæmis læra.

2. Hvað er þetta.... hann er bara strákur. Þeir láta allir svona stundum.

Jú, auðvitað hegða öll börn sér svona eða hinsegin stundum. Verða pirruð, upptjúnuð, óþekk, eirðarlaus. Reyndu samt að átta þig á því að það að tala um ADHD snýst ekki um óþekkt!

3. Hann/hún verður bara að leggja meira á sig....

Barn með ADHD getur liðið vítiskvalir fyrir það að ráða ekki við eitthvað sem önnur börn eða félagar virðast eiga svo auðvelt með. Að horfa upp á barnið sitt í vanlíðan er erfitt. Ekki gera lítið úr börnum með ADHD og tala um að þau séu bara ekki að leggja sig nægilega mikið fram.

4. Honum/henni bara leiðist, það er málið.

Nei, það er ekki málið. Barni sem leiðist til dæmis í kennslustund, getur pínt sig til að vera með athyglina í lagi og hlustað eða horft á það sem kennarinn er að boða. Það lærir þessa hegðun og hún heldur áfram á fullorðinsárunum. Að hlusta á annað fólk, að fylgjast með á fundi. Við höfum öll lært hvernig við förum að þessu, óháð því hvort okkur finnst innihaldið leiðinlegt eða ekki. Barn með ADHD býr ekki yfir þessari sömu getu.

5. Þetta er bara uppeldisvandamál og agaleysi.

Getið þið ímyndað ykkur, hversu særandi það er fyrir foreldra barna með ADHD þegar fólk talar bara um að eitthvað barn sé bara frekjudós, óþekkt, óalandi eða gjörsamlega agalaust eins og málið snúist fyrst og fremst um vanhæfni foreldranna?

ADHD er taugaþroskaröskun, óháð greind og orsakirnar í flestum tilfellum líffræðilegar. Rannsóknir benda til þess að truflun í boðefnakerfi heila, geri það að verkum að stjórn barns með ADHD á hegðun sinni er erfið.

6. Gefðu barninu þínu bara lyf. Getur hann/hún ekki bara farið á rítalín?

7. Það er út í hött að vera að lyfja svona upp ung börn, annað hvert barn komið á rítalín? Þetta er ekki eðlilegt.

Að tala um lyfjagjafir sjúkdóms sem fólk hefur ekki þekkingu á, er í rauninni út í hött. Skiptir þú þér af því hvort fólk með of hátt kólesteról er að taka lyf eða? Sparaðu yfirlýsingarnar, óháð því hvað þú ,,telur” að sé hið rétta fyrir barnið (nema þú sért læknir!).

8. Það er bara allt í lagi með athyglina hjá honum/henni. Ég er ekki að sjá að það sé nokkuð að þessu barni...

Við skulum bara reyna að átta okkur á því að eflaust hafa flestir foreldrar barna með ADHD farið í gegnum miklar vangaveltur um hvort það sé eitthvað ,,að” hjá barni þeirra eða ekki. Til dæmis áður en greiningin fer fram eða á góðum dögum? Það hvað okkur ,,finnst” eða að við séum mögulega fær um að ,,greina” ADHD með nokkra klukkustunda samveru með barninu, er bara hreinlega óraunhæft. Látum það vera að þykjast geta ,,greint” annarra manna börn.

9. Þetta eldist af honum/henni....

Jú, reyndar gerist þetta alveg. Þroski hjálpar oft mikið til en það hvernig börn með ADHD vegnar á fullorðinsárum er mismunandi. Í flestum tilfellum þekkjum við örugglega vini eða vandamenn sem hefðu í æsku verið greind með ADHD, ef sú þekking hefði verið meira á þeim tíma. Þessu fólki er að vegna mjög vel í dag, en aðalmálið er: Við eigum ekki að vera með yfirlýsingar um annarra manna börn!

10. Hann/hún þarf bara að læra að fylgjast betur með...

Ha, ha, ha.... já, foreldrar barna með ADHD ættu bara að hlæja af þeim sem segja svona hluti. Eða benda þeim á upplýsingasíður eins og adhd.is, þar getur fólk fræðst um hvað ofvirkni og athyglisbrestur gengur út á.

Þar segir til dæmis:

Athyglisbrestur kemur fram í því að barnið eða unglingurinn á erfitt með að einbeita sér að viðfangsefnum sínum, sérstaklega ef verkefnið krefst mikillar einbeitingar. Heimanám er þeim oft mjög erfitt. 

Athyglisbresti fylgir yfirleitt gleymska og hlustunin er ekki góð.

… eiga erfitt með að sitja kyrr.

… eru fiktin.

Hvatvísi kemur þannig fram að börn eiga erfitt með að bíða, þau grípa fram í og ryðjast inn í leiki og samræður annarra. Þeim er hætt við að framkvæma og gera hluti án þess að hugsa um afleiðingar gerða sinna en það kemur þeim bæði í vandræði og hættu.

Deilum til vina og vandamanna og verum samhent í að auka ekki enn frekar á álag foreldra barna með ADHD. Þau eru að glíma við nógu margt til þess að við hin séum ekki að bæta gráu ofan á svart!

Mundu eftir að vera vinur Spyr.is á Facebook - ótrúlega margt á döfinni næstu vikurnar - verðlaun og fleira.


Nýjast


Meira:

Sjรก yfirlit yfir svรถr Arion banki, 31.Jan.2017

Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita dæmi þess að kona látins manns, hefði ekkert vitað um séreignarsparnað mannsins síns sáluga. Arion banki tók að sér að svara þessari fyrirspurn og benti á lög um lífeyrissjóði. Þar... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamtök lífeyrissjóða, 18.Jan.2017

Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta kemur fram í svari frá Landsamtökum lífeyrissjóða við spurningu frá lesanda. Í svarinu segir jafnframt að hafi sjóðfélagi átt séreignarsparnað, fellur hann til erfingja og skiptist á... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Landssamband lífeyrissjóða, 16.Mar.2016

Hvenær má byrja að taka út lífeyri? (Athugið vel hvort sjóðir gefi upp réttar upplýsingar)

Lesandi hafði samband við lífeyrissjóð og spurði hvenær hægt væri að byrja að taka út lífeyrisgreiðslur. Hann fékk þau svör að það væri við 65 ára aldurinn. Viðkomandi skoðaði síðan samþykktirnar hjá tilteknum lífeyrissjóði og sá að þar stendur að sjóðsfélagar mega byrja lífeyristöku 62 ára... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 07.Sep.2015

Mega lífeyrissjóðir starfrækja banka eða sparisjóð?

Um starfsemi lífeyrissjóða er hægt að lesa í lögum. Lögin mæla fyrir um hve mikil réttindi sjóðunum ber að lágmarki að veita fyrir greidd iðgjöld og hvernig sjóðunum er heimilt að fjárfesta.  Hér veltir lesandi fyrir sér hvort að lífeyrissjóðir mega starfsrækja banka eða sparisjóð.... Meira


Sjรก yfirlit yfir svรถr Lífeyrisjóður verslunarmanna, 10.Jun.2015

Stjórnarmenn í lífeyrissjóðum í 6-16 ár, karlmenn lengur en konur

Í svörum lífeyrissjóðanna má sjá að þeir sem hafa setið hvað lengst í stjórnum sjóðanna, hafa setið í stjórn í 6-16 ár. Þannig hefur Þorbjörn Guðmundsson setið í stjórn Sameinaða lífeyrissjóðsins frá árinu 1999. Í stjórn LSR hefur  Gunnar Björnsson setið frá árinu 2000. Konráð Alfreðsson og... Meira

Sjรก yfirlit yfir svรถr Spyr.is, 18.May.2015

Hver er bakgrunnur stjórnarmanna lífeyrissjóða? ,,Google" virkar best

Það er alls ekki svo, að almenningur geti með einföldum hætti áttað sig á því hverjir sitja í stjórnum lífeyrissjóða og hverjir ekki. Upplýsingagjöf lífeyrissjóðanna er í öllum tilfellum til staðar, en deila má um það hversu mikið upplýsingagildi uppgefnar upplýsingar hafa. Þannig er það... Meira

Svör


Nýjast

Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira


Um rétt barna til lífeyris eftir fráfall foreldris

Börn sjóðfélaga lífeyrissjóða eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Þetta... Meira


Fasteigna- og húseigendamál: Hvað þarftu vita?

Það er að mörgu að huga við fasteignakaup en eins hafa lesendur Spyr.is verið iðnir við að senda inn spurningar... Meira


Erfðamálin: Spurt og svarað

Margar fyrirspurnir hafa borist Spyr.is um erfðamál og má sjá helstu svargreinar með því að smella á síðu... Meira


Skerðing örorkubóta í kjölfar fráfalls maka

Allar tekjur hafa áhrif á útreikning greiðslna vegna örorkulífeyris segir í svari frá Tryggingastofnun við... Meira


Draumráðning: Snjóflóð

Konu dreymdi að hún heyrir miklar drunur fyrir utan húsið hjá sér. Sér hún þá hvarþað kemur snjóflóð niður... Meira


Draumráðning: Peningar

Dreymdandann dreymdi að hann væri að tína upp 100 kr. mynt úr frostkrapa og þurfti að sparka upp frostkrapa til... Meira


Skerðast örorkubætur við fenginn arf?

Lesandi velti því fyrir sér hvort örorkubætur myndu skerðast, ef einstaklingur fær fasteign í arf, sem síðan er... Meira


Draumráðning: Ræktin

Konu dreymdi að hún fór í ræktina með vinkonu sinni. Vinkonunni gekk mjög vel að æfa en dreymandinn átti í... Meira


Varnir í byggðum vegna bráðnun jökla

Lesandi veltir fyrir sér þær niðurstöður vísindarannsókna sem benda til þess að yfirborð sjávar muni hækka... Meira


Um 2300 bifreiðar ótryggðar

Samkvæmt skrám Samgöngustofu voru tæplega 2300 bifreiðar ótryggðar í lok janúar, en fyrr í þessum mánuði... Meira


Hvað kostar að fá að sýna kvikmynd eða sjónvarpsþátt?

Það er engin almenn verðskrá til fyrir sýningarétt á kvikmyndum eða sjónvarpsefni en almennt eru rétthafar þeir... Meira


Hvað kostar að fara í gjaldþrot?

Hin svokallaða ,,skiptatrygging” kostar kr.250.000 en hún er greidd til tryggingar áður en ráðist er í... Meira


Klippt af 1.917 bifreiðum árið 2016

Á höfuðborgarsvæðinu voru skráningarmerki klippt af 1.917 ökutækjum. Í flestum tilfellum er skýringin sú að... Meira


Þingmenn mega sinna öðrum störfum

Svo lengi sem launagreiðslur nema ekki hærri tölu en 50% fyrir það starf sem þingmaður vill sinna, til viðbótar... Meira


Hæsta fasteignatilboði ekki alltaf tekið

Það er ekki sjálfgefið að hæsta tilboði í fasteign sé alltaf tekið því tilboð eru oft gerð með fyrirvörum, til... Meira


Upphæð til viðmiðunar: Skattfrjálsar gjafir?

Spyr.is hefur nokkrum sinnum fengið fyrirspurnir um, hvaða viðmið er hægt að miða við varðandi verðmæti gjafa... Meira


Ekkja vissi ekki um séreignarsparnaðinn

Lesandi velti fyrir sér hvaða lög gilda um að senda yfirlit yfir séreignarsparnað og sagðist viðkomandi vita... Meira


67 ára en engin gleraugu?

Spyr.is fékk skemmtilega fyrirspurn frá 67 ára gömlum lesanda sem spurði hvers vegna hann þyrfti ekki að nota... Meira


Upplýsingar um skaðabætur til sjúklinga ekki til

Lesandi sendi fyrirspurn og spurði hvort ríkið eða LHS hefði þurft að greiða skaðabætur til sjúklinga eða... Meira


Getur makalífeyrir látins maka skert aðrar greiðslur?

Lesandi velti því fyrir sér hvort lífeyrir eftir látinn maka, gætu orðið til þess að örorkubætur viðkomandi... Meira